زنان در دو صورت می توانند دادخواست طلاق دهند:
زمانی که در زندگی مشترک دچار عسر و حرج شوند.
زمانی که مرد یکی از شروط دوازده گانه عقد نکاح را رعایت نکرده باشد.
آیا برای ازدواج دوم، رضایت همسر اول لازم است؟
در چه صورت مرد می تواند ازدواج مجدد کند؟
ماده 16 قانون حمایت از خانواده مصوب سال 53، اصل را بر ممنوعیت ازدواج مجدد مردان قرار داده و مقرر کرده است که مرد نمی تواند با داشتن زن، همسر دوم اختیار کند. مگر در موارد زیر:
1. رضایت همسر اول
2. عدم قدرت همسر اول به ایفای وظایف زناشویی
3. عدم تمکین زن از شوهر
4. ابتلاء زن به جنون یا امراض صعب العلاج
5. محکومیت زن به حبس بیش از شش ماه
6. ابتلاء زن به هر گونه اعتیاد مضر
7. ترک زندگی خانوادگی از طرف زن به مدت 6 ماه
8. عقیم بودن زن
9. غایب مفقودالاثر شدن زن به مدت یک سال
*بنابراین اگر زوجه مشکلی نداشته باشد، بیمار نباشد، محبوس و مجنون هم نباشد، بچه دار هم شده باشد، در این صورت، تنها راه مرد برای ازدواج مجدد اخذ رضایت همسر اول و کسب اجازه از دادگاه است.
نکته: احراز تحقق بند های دوم تا نهم هم با دادگاه است و اگر دادگاه آن را احراز نکند، اجازه ازدواج مجدد را به مرد نخواهد داد.
*مردی که می خواهد مجدد ازدواج کند، باید برای تجدید فراش، دادخواستی به طرفیت همسر اول خود تنظیم و در آن خطاب به دادگاه دلایل و علل تقاضای خود را بیان کند. دادگاه نیز با تعیین وقت رسیدگی، یک نسخه از دادخواست را برای همسر اول ارسال می کند تا به آن پاسخ دهد یا برای جلسه دادگاه خود را آماده کند. پس از آن، دادگاه با انجام اقدامات ضروری و تحقیق از زن اول و پس از احراز شرایط لازم و نیز بعد از احراز توانایی مالی مرد و اجرای عدالت بین همسران، به شوهر اجازه ازدواج مجدد می دهد و چنانچه مرد شرایط و اوضاع مالی مساعدی نداشته باشد و زن نیز حاضر به تمکین و ایفای وظایف زناشویی باشد، با درخواست او مخالفت خواهد کرد.
زنان در دو صورت می توانند دادخواست طلاق دهند:
یکی از این شروط عبارت است از اینکه اگر مرد بدون اذن همسر اول اقدام به ازدواج مجدد کند، زن وکیل است که خود را مطلقه سازد. بنابراین در صورت ازدواج مجدد مرد بدون رضایت همسر اول، همسر اول می تواند با مراجعه به دادگاه درخواست طلاق دهد.
اما اگر مرد بدون رضایت همسر اول ولی با اذن دادگاه ازدواج کند؛ به عبارت دیگر اگر مرد به یکی از دلایل ده گانه ذکر شده و اثبات آن ها در دادگاه، از مقامات قضایی اجازه ازدواج مجدد را بگیرد، زن نمی تواند به دلیل ازدواج مجدد مرد در خواست طلاق دهد. مگر این که مرد عدالت را بین دو همسر رعایت نکند؛ که در اینصورت باز هم زوجه حق طلاق خواهد داشت.
در صورتی که مرد با حکم دادگاه مبادرت به انجام ازدواج مجدد نماید، همسر اول فقط می تواند:
یا
اگر زوجه حاضر به تمکين نبوده و براي طلاق اصرار داشته باشد، یا با باید به صورت توافقی از زوج جدا شود و یا دادخواست طلاق از طرف زوجه به دادگاه ارائه دهد. که در چنین مواردی که طلاق به درخواست زوجه مطرح می شود، معمولا زوجه برای جلب رضایت زوج به طلاق مجبور می شود بخشی یا کل مهریه را بذل نماید. درحالی که اگر مرد بی دلیل و بدون اذن دادگاه اقدام به ازدواج مجدد نماید، زوجه می تواند راسا اقدام به طلاق نماید و کلیه حق و حقوق مالی خود را از زوج به صورت تمام و کمال مطالبه نماید.
دفاتر ازدواج حق ندارند تا بدون حکم دادگاه ازدواج مجدد را به ثبت برسانند. بنابراین مرد نمی تواند بدون اجازه دادگاه به صورت قانونی ازدواج مجدد کند. درچنین حالتی مردان متقاضی ازدواج مجدد معمولا دو راه در پیش می گیرند:
در این میان برخی از مردان هم هستند که ازدواج دایم خود را ثبت نمی کنند که خود جرم محسوب می شود. هرچند مطابق با ماده 49 قانون حمایت از خانواده، ثبت واقعه ازدواج الزامی است و چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی مبادرت به ازدواج دائم کند، به جزای نقدی بین 80 تا 180 میلیون ریال یا حبس بین 91 روز تا شش ماه محکوم خواهد شد.
*بر اساس ماده 56 قانون حمایت از خانواده، سردفتران ازدواج حق ندارند بدون اجازه دادگاه اقدام به ثبت ازدواج مجدد مرد کنند و بر این اساس "هر سردفتر رسمی که بدون اخذ گواهی، بدون اخذ اجازه نامه یا حکم صادرشده درمورد تجویز ازدواج مجدد یا برخلاف مقررات به ثبت ازدواج اقدام کند، به محرومیت از اشتغال به سردفتری و مجازات اسلامی محکوم می شود".
